এজন ৰজাই তেওঁৰ ৰাজপ্ৰসাদত দুখীয়া লোকসকলৰ বাবে ভোজনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ, পায়স ৰান্ধি থকাৰ সময়ত তাত এটা সাপ পৰিল। এই কথা কোনেও গম নাপালে আৰু সেই বিষাক্ত পায়সখিনি দুখীয়া লোকসকলৰ মাজত বিতৰণ কৰি দিয়া হ’ল। সেই পায়স খাই সকলো দুখীয়া মানুহৰে মৃত্যু হ’ল। এই দৃশ্য দেখি ৰজাৰ হোচ হেৰাই গ’ল। তেওঁ ভাবিলে যে এই হত্যাকাণ্ডৰ পাপ তেওঁৰ গাত লাগিল। অনুশোচনাত দগ্ধ হৈ তেওঁ ৰাজ্য আৰু প্ৰসাদ ত্যাগ কৰি বনলৈ ওলাই গ’ল। তেওঁ ভাবিলে যে হয়তো তপস্যাৰ জৰিয়তেহে এই পাপৰ পৰা মুক্তি পোৱা সম্ভৱ।
খোজ কাঢ়ি গৈ থাকোতে তেওঁ এখন গাঁও পালেগৈ। গাঁৱৰ চ’ৰাত বহি তেওঁ সুধিলে যে সেই গাঁৱত এনেকুৱা কোনো পৰিয়াল আছেনে যিয়ে অতি সৰল আৰু ভক্তিপূৰ্ণ জীৱন যাপন কৰে? গাঁৱৰ মানুহে ক’লে যে ইয়াত এহাল ককাই-ভনী থাকে যিয়ে অতি সাধাৰণ আৰু ধাৰ্মিক জীৱন কটায়। ৰজা সেই ঘৰটোতে আশ্ৰয় ল’লে।
পিছদিনা ৰাতিপুৱা ৰজাই দেখিলে যে ছোৱালীজনী গভীৰ ধ্যানত মগ্ন হৈ আছে। সাধাৰণতে তাই অতি সোনকালে উঠি ঘৰৰ কাম আৰু জলপান তৈয়াৰ কৰে, কিন্তু সেইদিনা তাই বহুত দেৰিলৈকে ধ্যানত বিলীন হৈ থাকিল। যেতিয়া তাই ধ্যানৰ পৰা উঠিল, ককায়েকে ক’লে, আজি তোৰ উঠিবলৈ বহুত পলম হ’ল। ঘৰত এজন অতিথি আছে, তেওঁক জলপান খুৱাই সোনকালে বিদায় দিব লাগিছিল।"
ছোৱালীজনীয়ে শান্তভাৱে ক’লে, "দাদা, আজি ওপৰত ধৰ্মৰাজৰ দৰবাৰত এটা অতি জটিল গোচৰ চলি আছিল। তালৈকে মোৰ ধ্যান আছিল, সেইবাবেই পলম হ’ল।" ককায়েকে সুধিলে, "কেনেকুৱা গোচৰ?" ছোৱালীজনীয়ে ক’লে, "এজন ৰজাই দুখীয়াৰ বাবে ভোজনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল, কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ পায়সত সাপ পৰি সকলোৰে মৃত্যু হ’ল। এতিয়া ধৰ্মৰাজে থিৰাং কৰিব পৰা নাই যে এই পাপৰ দোষ ৰজাক লাগিব নে সেই সাপটোক, নে সেই বনকৰা ল’ৰাজনক যিয়ে নজনাকৈ পায়স দিছিল?"
ৰজাই বিনম্ৰভাৱে প্ৰাৰ্থনা কৰিলে যে তেওঁ আৰু এৰাতি তাতে থাকিব পাৰিব নেকি? ককাই-ভনীয়ে অনুমতি দিলে।
ইফালে গাঁৱৰ চ’ৰাত বহি দিনটো মানুহে কথা পাতি থাকিল যে, "অমুক ৰাজ্যৰ ৰজাই হেনো নিজৰ ৰাজ্যৰ দুখীয়া মানুহবোৰক আঁতৰাবলৈ বিষাক্ত খাদ্য খুৱাই মাৰি পেলালে!" সত্য নজনাকৈয়ে মানুহে ৰজাক নিন্দা কৰিবলৈ ধৰিলে। পিছদিনা ৰাতিপুৱা ছোৱালীজনী পুনৰ ধ্যানত বহিল।
ধ্যান শেষ হোৱাৰ লগে লগে তাই নিজৰ কামত লাগিল। ৰজাই তাইক সুধিলে, "আই, এতিয়া কোৱাচোন দুখীয়াৰ মৃত্যুৰ পাপ শেষত কাৰ গাত লাগিল?" ছোৱালীজনীয়ে স্পষ্ট মাতেৰে ক’লে— "সেই পাপ এতিয়া সেইবোৰ মানুহৰ গাত লাগিল, যিয়ে চ’ৰাত বহি সত্য নজনাকৈ ৰজাক লৈ নিন্দা কৰি আছিল।"
ৰজাৰ চকু চলচলীয়া হৈ পৰিল এইটো জানি যে তেওঁ ইয়াৰ বাবে দোষী নহয়।
শিক্ষণীয় কথা:
জীৱনত সদায় মনত ৰাখিব, যিজন মানুহে আনৰ পাপ গণি থাকে বা লোকনিন্দা কৰে, তেওঁ প্ৰায়ে নিজৰ মূৰত আনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ পাপৰ বোজা তুলি লয়।
